De laatste jaren worden de effecten van trillingen op het menselijk lichaam steeds meer onderzocht, zodat de risico's die er aan verbonden zijn meer bekend raken.

Afhankelijk van de wijze waarop de trillingen het menselijk lichaam kunnen beïnvloeden en de karakteristieken van de trillingen, kunnen verschillende effecten onderscheiden worden.

Zo kunnen trillingen als vervelend en hinderlijk ervaren worden. Na een langdurige blootstelling kunnen ze een zekere vermoeidheid veroorzaken, die het rendement en de nauwkeurigheid van een persoon vermindert. In ergere gevallen veroorzaken ze misselijkheid, een sterk gevoel van onbehagen. Zo kan een vorm van zeeziekte, lucht- en wagenziekte optreden bij trage trillingen (lage frequenties).

Maandag 1 December, 2003

Inleiding
Vooral chauffeurs zoals van tractoren, vrachtwagen en heftrucks en ook vertegenwoordigers staan in hun werk bloot aan lichaamstrillingen. De voertuigen die zij besturen en de tijd die zij doorbrengen achter het stuur bepalen de intensiteit van de blootstelling. In het review van Burdorf et al. (2002) zijn de belangrijkste studies van de laatste twintig jaar samengebracht die de sterkte van het verband tussen lichaamstrillingen en rugklachten hebben onderzocht. Er zijn 17 relevante onderzoeken gevonden. De meeste onderzoeken zijn verricht onder chauffeurs.

Bewijs
Van de 17 studies rapporteren 16 onderzoeken een statistisch significant verband tussen lichaamstrillingen en het ontstaan dan wel optreden van lage rugklachten, variërend van een bijna anderhalf tot negen maal zo hoog risico. Slechts één enkel onderzoek laat geen duidelijk verband zien. Er is dus bewijs dat blootstelling aan lichaamstrillingen een risico vormt voor het optreden of de aanwezigheid van lage rugklachten. Één onderzoek besteedt ook aandacht aan het gelijktijdig buigen en draaien van de rug. Dit verandert niets aan het risico als gevolg van lichaamstrillingen. Het sterkste verband bestaat bij helikopterpiloten, bestuurders van tractoren, vrachtwagen- en heftruckchauffeurs en vertegenwoordigers. Als de intensiteit van de trillingen gedurende de gehele werkdag hoger is dan 0,5 m/s2 , is het risico duidelijk verhoogd.

Conclusie
Blootstelling aan lichaamstrillingen vormt een risico voor het ontstaan of de aanwezigheid van lage rugklachten. Het risico is duidelijk verhoogd als de gemiddelde intensiteit van de trillingen gedurende de gehele werkdag hoger is dan 0,5 m/s2.

Bron
Burdorf, A., Miedema, H.M., Verhoeven, A.C., H.M. Miedema en A.C. Verhoeven, Risicofactoren voor lage rugklachten in het beroep. Kenniscentrum AKB

 Lage rugklachten is, na schouder en nekklachten, de meest voorkomende klacht van het bewegingsapparaat. Geschat wordt dat, op ieder moment, minimaal 10% van de bevolking van de geïndustrialiseerde landen last heeft van zijn/haar rug. Jaarlijks gaan er van de 1000 patiënten 35 naar de huisarts vanwege rugklachten. Bij een klein percentage van deze mensen (minder dan 10%) kunnen de klachten verklaard worden vanuit een specifieke aandoening. Door middel van onderzoek zal de huisarts deze mensen specifiek behandelen c.q. doorverwijzen. Bij meer dan dan 90% van de patiënten kan echter geen oorzaak gevonden worden. Dit noemt men aspecifieke rugklachten. In principe kan iedereen aspecifieke rugklachten krijgen.
Het blijkt dat de meeste mensen voor hun 30e jaar wel eens klachten hebben gehad. Heel vaak blijft het bij een éénmalige episode. Sommige krijgen echter in korte tijd steeds weer klachten. Vaak blijken er dan één of meer van de volgende factoren aanwezig te zijn waardoor de klachten steeds weer terugkeren.

" Slechte houding en/of beweging,
" Spierzwakte,
" Stijfheid van de wervelkolom,
" Overgewicht,
" Verkortingen van spieren,
" Beperkte heupfunctie,
" Beenlengte verschil,
" Bekkeninstabiliteit.

 De ernst van deze aspecifieke rugpijn mag zeker niet gebagatelliseerd worden. Dit blijkt uit het feit dat rugklachten een belangrijke plaats innemen bij de oorzaken van toetreding tot de WAO. Van de mensen met lage rugklachten blijft 25% enige tijd thuis van het werk en 10% kan zelfs een aantal maanden niet werken. Van de grootste groep ligt de leeftijd tussen de 35 en 55 jaar. Rugklachten treden op bij zowel bij beroepen met sterke dynamische belasting (veel tillen en bewegen) als bij beroepen met sterk statische belasting (veel werken in dezelfde houding).

Vaak zien we dat bij klachten van de tussenwervelschijf de pijn toeneemt bij lang zitten en voorovergebogen houdingen omdat de druk in de tussenwervelschijf dan meer naar achter is gericht waar de zenuwen lopen. Bij lang staan en het hol maken van de rug worden de tussenwervelgewrichten meer geprikkeld. Vooral bij een artritis (= ontstekingsproces van het gewricht) of artrose (verouderingsproces van het gewrichtskraakbeen) zien we dat lang staan en lopen de pijn doet toenemen.

Om een beter inzicht te krijgen in het functioneren van de rug nemen we als voorbeeld een bewegingssegment. Onder een bewegingssegment verstaan we twee wervels die met elkaar verbonden zijn via de tussenwervelgewrichten of facetgewrichten. Tussen de wervels zit de tussenwervelschijf en aan de zijkant hebben we de zenuwbaan die vanuit het ruggenmerg loopt. De facetgewrichten vormen de verbinding tussen de wervels en zorgen ervoor dat de wervels ten opzichte van elkaar kunnen bewegen. Net als andere gewrichten in het lichaam zijn deze gewrichten gevoelig voor artritis en artrose. De tussenwervelschijf zit tussen de wervels en heeft als belangrijkste taak de schokdemping binnen de wervelkolom te regelen. De zenuwbanen tussen de wervels geven onder in de rug de informatie door vanuit de benen naar de hersenen. Pijnklachten in het been kunnen veroorzaakt worden door irritatie van de zenuwbaan.

Samenvattend zien we bij prikkeling binnen een bewegingseenheid de volgende structuren een rol spelen:
1. De tussenwervelschijf.
2. De tussenwervelgewrichten.
3. De zenuw die wordt geprikkeld in de tussenwervelruimte.

1. Onderzoek toont aan dat langdurige bedrust meer kwaad dan goed doet. Vermijd derhalve liggen in bed, tenzij op dringend advies van uw dokter of uw fysiotherapeut. Wanneer u bedrust wordt aangeraden dan geldt dit advies voor uiterlijk 3 dagen.

2. Zorg dat u regelmatige kleine stukjes loopt, hiermee onderhoudt u een goede doorbloeding van uw rug en voorkomt u tevens dat u stijf c.q. immobiel worden.

3. Vermijd vooroverbukken! Wanneer u toch iets van de grond moet oprapen probeer dit dan met een holle rug te doen en zo diep goed mogelijk in de heupen en knieën te buigen.

4. Probeer zo min mogelijk te zitten. Als u moet, kies dan een stevige rechte stoel en heb een zogenaamde lumbale rol - gemaakt van een opgevouwen handdoek - in de onderrug. Wanneer u opstaat schuif dan eerst zoveel mogelijk naar voren voordat u iets vooroverbuigt. Vermijd zachte stoelen en lage dikke kussens.

5. Wanneer u voelt dat u rust nodig heeft is het beter dat u op de grond gaat liggen dan gaat zitten. Dit neemt namelijk de druk van uw lendewervels.

6. Probeer een van de onderstaande houdingen:
   Laat het tillen van gewicht in de acute fase van rugpijn achterwege. Zelfs lichte voorwerpen kunnen te veel druk op de wervels geven. Vraag hulp aan anderen bij het verplaatsen van voorwerpen. Vermijd het rechtop zitten in bed en het zitten in bad.

7. Probeer zo min mogelijk auto te rijden. En, als het moet, zorg dan dat de zetel in een rechte positie staat en maak gebruik van een lumbale rol.

8. Wanneer u moet niesen of hoesten ga dan staan en leun met u rug iets achterover met uw handen in de lenden.

9. Vermijd zitten of vooroverbukken bij het hoesten.
   Het is belangrijk dat u een comfortabele positie vindt waarin u goed kan slapen, zodat uw rug tot rust kan laten komen. Vermoeidheid zal uw pijnervaring namelijk doen toenemen.

10. Gebruik slechts een dun kussen en vermijd slapen in een opgerolde houding. Bij het opstaan uit bed buigt u de benen en rolt u op de zijde. Steek vervolgens de onderbenen over de bedrand en gebruik uw armen om zich overeind te duwen.

11. Als u aan het arbeidsproces deelneemt, keer dan zo snel mogelijk weer terug naar uw werkplek. Hoe langer u thuis blijft hoe moeilijker het wordt om uiteindelijk weer terug te keren naar het werk.

        Richtwaarden voor trilling niveau's    Gem. en max.waarde m/sec2    Vector som m/sec2

        Laad en graaf machines                                 0,8  (1,9)                                    1,2

        Wals                                                             0,7  (1,5)                                    1.0

        Dumper                                                        1,2  (2,3)                                    1,6

        Terrein heftruck                                            1,4  (2.3)                                    1,7

        Tractor                                                         0,8  (1,9)                                    1,1

        Heftruck                                                       1,0  (2,3)                                    1,4

        Vrachtwagen                                                0,6  (1,1)                                     0,8

        Bestelwagen                                                 0,6  (0,7)                                     0,6

        Torenkraan                                                   0,3  (0,8)                                    0,5

        Trilplaat                                                        0,5  (1,0)                                     0,7